Monninsaari Landhuis
Een belangrijk deel van de geschiedenis van Savonranta
Het Monninsaari Landhuis speelt al generaties lang een belangrijke rol in de geschiedenis en ontwikkeling van Savonranta. Het verhaal is nauw verbonden met de mensen die hier woonden en werkten – van Antti Nyman en de moeilijke hongersnoodjaren in de 19e eeuw tot de familie Kansanen, die de landbouw, industrie en het toerisme in de streek ontwikkelde.
De geschiedenis van Monninsaari reikt veel verder dan het landhuis zelf. Het is een verhaal over de plaatselijke bevolking, veranderende tijden, houtzagerijen en stoomschepen, landbouw en ondernemerschap – en over een landhuis dat onlosmakelijk verbonden raakte met de geschiedenis van Savonranta.
Inhoudsopgave – Ga direct naar:
Van Antti Nyman tot de familie Kansanen
In de 19e eeuw behoorde het landhuis Monninsaari toe aan Antti Nyman. Savonranta was toen nog een afgelegen gemeenschap en de reis naar de kerk en de begraafplaats in Kerimäki kon lang en moeilijk zijn. In 1862 schonk Nyman grond voor een plaatselijke gebedsplaats en een begraafplaats, waardoor het leven voor de inwoners van Savonranta iets gemakkelijker werd.
De hongersnoodjaren 1867–1868 waren in heel Finland bijzonder zwaar. Volgens de plaatselijke geschiedschrijving hielp Antti Nyman de inwoners van Savonranta in die moeilijke tijd door graan uit de eigen voorraden van het landhuis uit te delen.
Tegen het einde van de 19e eeuw werd het landhuis Monninsaari eerst verkocht aan een Russische handelsonderneming en later aan Pekka Kansanen, een bekende plattelandshandelaar. Zijn zoon Juho vestigde zich op het landgoed en luidde daarmee een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van Monninsaari in. Het landgoed bleef tot in de jaren 1990 in handen van de familie Kansanen.
Het geld op zijn rug
In 1894 ging de Russische handelsonderneming Tschusoff & Sapetoff failliet en werden haar bezittingen geveild. Pekka Kansanen, een handelaar uit Leppävirta, reisde naar Savonranta in de hoop een deel van die bezittingen te kopen.
Bankieren ging destijds heel anders dan nu. Volgens het verhaal droeg Kansanen het geld voor zijn aankoop op zijn rug in een tuohikontti, een traditionele Finse rugzak van berkenbast.
Zijn reis bleek succesvol. Kansanen verwierf het landhuis Monninsaari, meer dan 2.000 hectare grond, de houtzagerij van Vuokala en een molen. Zijn zoon Juho vestigde zich later op het landgoed. De familie Kansanen zou een belangrijke rol gaan spelen in de economische ontwikkeling van Savonranta.
De houtzagerij van Vuokala
De houtzagerij van Vuokala maakte deel uit van de aankoop van Pekka Kansanen in 1894. In de 19e eeuw was Vuokala rond de zagerij uitgegroeid tot het grootste dorp van de parochie. De zagerij en haar activiteiten werden een belangrijk onderdeel van het familiebedrijf Kansanen.
Toen Savonranta nog geen wegverbinding had, vormden de waterwegen de verbinding met de buitenwereld. De familie Kansanen exploiteerde verschillende stoomschepen, waaronder de S/S Savonranta, S/S Monninsaari en S/S Vuokala. Daarmee vervoerden zij hout en andere goederen via het Saimaakanaal naar internationale markten. Grote hoeveelheden brandhout werden zelfs naar Sint-Petersburg verscheept.
Het belang van het vervoer over water blijkt ook uit een opmerkelijke gebeurtenis in 1898. Uit oude documenten blijkt dat de Salama – tegenwoordig bewaard als museumschip – 400 zakken roggemeel van het landhuis Monninsaari vervoerde toen het schip op het Saimaameer zonk.
Ook de molen van Vuokala was een belangrijk onderdeel van het landgoed. Daar kon per week maar liefst 20.000 kilogram eigen graan van Monninsaari worden gemalen, naast graan uit andere delen van de parochie. In 1913 werd naast de molen een elektriciteitscentrale gebouwd, die woningen in het centrum van Savonranta van stroom voorzag.
De zagerij bood tientallen jaren werkgelegenheid en leverde een belangrijke bijdrage aan de plaatselijke economie. In 1934 werd zij echter door een verwoestende brand vernietigd. De zagerij werd niet herbouwd, waarmee een belangrijk hoofdstuk uit de industriële geschiedenis van Savonranta eindigde.
De oude molen zelf is bewaard gebleven en heeft een nieuwe bestemming gekregen. Tegenwoordig bevinden zich hier een handwerk- en souvenirwinkel van Savonrannan Kädentaitajat ry en een molenmuseum. In de zomer worden op verschillende verdiepingen kunsttentoonstellingen gehouden.

Een pionier in landbouw en toerisme
Op het landhuis Monninsaari vonden ook opvallend veel verschillende landbouw- en bedrijfsactiviteiten plaats. Jaakko Kansanen, een van de eigenaren, had in Denemarken landbouw gestudeerd en had bijzondere belangstelling voor landbouw en paarden. Hij ontwikkelde het stuwdammenstelsel waarmee de akkers rond het landhuis werden ontwaterd.
Monninsaari liep ook voorop in de landbouwontwikkeling van Savonranta. Nieuwe machines en werktuigen werden hier vaak als eerste ingevoerd, waardoor het landgoed plaatselijk een pionier in de moderne landbouw werd.
De volgende generatie gaf Monninsaari opnieuw een andere richting. Jaakko’s zoon Ukko-Pekka Kansanen was een ondernemer die een belangrijke rol speelde bij de ontwikkeling van het toerisme in Savonranta. In 1967 stichtten Ukko-Pekka en Olga Kansanen het eerste vakantiedorp van Savonranta, Kääpäsaari. De prachtige ligging en het succes ervan moedigden andere inwoners aan om zelf vakantiedorpen te beginnen.
De familie Kansanen richtte begin jaren 1970 ook restaurant Koskikara op. Het werd in dat decennium bijzonder populair en soms stonden de mensen buiten in de rij. Orkesten uit Midden- en Zuid-Europa speelden er livemuziek – een bijzonder inkijkje in het levendige toerisme van Savonranta in die tijd.
Toerisme was slechts een van de zakelijke interesses van Ukko-Pekka Kansanen. Hij had ook een baksteen- en dakpannenfabriek in Tiiliniemi, een bedrijf dat stenen verwijderde van akkers en wegenbouwterreinen, en een fabriek voor speciale paardenschoenen. Die laatste produceerde ook speciale ‘moerasschoenen’ voor paarden, bedoeld om te voorkomen dat ze in zachte akkers wegzakten. Deze bijzondere schoenen werden geadverteerd in de krant Maaseudun Tulevaisuus en vonden klanten tot in Rovaniemi.
Na Ukko-Pekka kwam het landhuis in handen van Pekka-Heikki Kansanen en zijn vrouw Airi, die zich op toerisme richtten. Het houden van vee zo dicht bij het dorp was steeds moeilijker geworden. De voormalige personeelskamers boven werden omgebouwd tot gastenkamers; de ramen werden vernieuwd en het landhuis werd in 1984–1985 opnieuw geschilderd. Op donkere herfstavonden zorgden tuinfeesten met papieren lampionnen voor een romantische sfeer. Het hoofdgebouw en twee huisjes aan het Orivesimeer boden plaats aan twintig gasten.
Tegenwoordig is het landhuis particulier bezit. De huidige eigenares, Sirpa Nordqvist, heeft gedurende meerdere jaren restauratiewerkzaamheden uitgevoerd, waarbij het historische karakter en de oorspronkelijke kenmerken zorgvuldig behouden blijven. Dit werk levert een belangrijke bijdrage aan het culturele erfgoed van Savonranta.
Monninsaari vandaag
Het landhuis Monninsaari herinnert nog altijd aan de vele veranderingen die Savonranta door de generaties heen heeft doorgemaakt. Landbouw, industrie, scheepvaart en toerisme hebben allemaal hun sporen op het landgoed nagelaten – en via de mensen die hier woonden en werkten heeft Monninsaari op zijn beurt zijn stempel op Savonranta gedrukt.
Omringd door akkers, bossen en de wateren van het Saimaagebied vertellen het historische landhuis en de bewaard gebleven gebouwen nog steeds een bijzonder plaatselijk verhaal – van de moeilijke jaren in de 19e eeuw tot de ontwikkeling van het moderne Savonranta.
